Polska ma za sobą jeden z najgorętszych końców czerwca w historii pomiarów meteorologicznych. Podczas fali upałów padły rekordy temperatur, a termometry pokazały wartości przekraczające 40 stopni Celsjusza, pobijając ponadstuletni rekord ciepła dla Polski. Ekstremalne warunki pogodowe ponownie skierowały uwagę na bezpieczeństwo pracy w lecie. Czy istnieje temperatura, przy której można odmówić wykonywania obowiązków? Choć przepisy nie wyznaczają granicy, po której praca musi zostać automatycznie wstrzymana, nakładają na pracodawców konkretne obowiązki związane z ochroną zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.
Najbardziej znanym obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie pracownikom napojów. Muszą je otrzymać osoby pracujące na otwartej przestrzeni, gdy temperatura przekracza 25°C, oraz pracownicy wykonujący obowiązki w pomieszczeniach, w których temperatura przekracza 28°C.
Napoje powinny być dostępne przez cały czas pracy, a ich ilość i rodzaj powinny być dostosowane do warunków wykonywanych obowiązków oraz potrzeb pracowników.
Nie tylko woda
Wysoka temperatura oznacza dla pracodawcy również obowiązek organizowania pracy w sposób bezpieczny. Może to obejmować zapewnienie wentylatorów, klimatyzacji, zacienienia stanowisk pracy, rolet lub żaluzji, a także stworzenie chłodniejszych miejsc przeznaczonych do odpoczynku.
W przypadku niektórych zakładów pracy przepisy wymagają nawet udostępnienia klimatyzowanych pomieszczeń do wypoczynku, jeśli temperatura wynikająca z procesów technologicznych stale przekracza 30°C.
Krótszy dzień pracy? Tak, ale bez strat finansowych
Pracodawca może wprowadzić dodatkowe przerwy, system rotacyjny lub skrócić czas pracy podczas upałów. Może także zwolnić pracowników z obowiązku świadczenia pracy. Jeśli jednak podejmie taką decyzję, nie może obniżyć z tego powodu wynagrodzenia.
Kiedy pracownik może odmówić pracy?
To jedna z najmniej znanych regulacji. Choć polskie prawo nie określa maksymalnej temperatury pracy, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania obowiązków, jeśli warunki stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla jego zdrowia lub życia. Musi jedynie niezwłocznie poinformować o tym przełożonego. Za czas powstrzymania się od pracy zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Nie oznacza to jednak, że każda wysoka temperatura automatycznie daje podstawę do przerwania pracy. Konieczne jest występowanie realnego zagrożenia dla zdrowia lub życia.
Upał to zagrożenie
Specjaliści przypominają, że przegrzanie organizmu może prowadzić do odwodnienia, omdleń, zaburzeń koncentracji, problemów kardiologicznych, a nawet udaru cieplnego. Wysoka temperatura zwiększa również ryzyko wypadków przy pracy, szczególnie w zawodach wymagających wysiłku fizycznego lub obsługi maszyn.
Szczególna ochrona niektórych grup
Przepisy przewidują dodatkową ochronę kobiet w ciąży oraz pracowników młodocianych. Osoby poniżej 18. roku życia nie mogą wykonywać pracy w pomieszczeniach, gdzie temperatura przekracza 30°C przy wilgotności powietrza powyżej 65 proc.
Nadchodzą zmiany
Rząd pracuje nad nowymi regulacjami dotyczącymi pracy w wysokich temperaturach. Projekt zakłada m.in. wprowadzenie maksymalnych dopuszczalnych temperatur dla części stanowisk pracy oraz bardziej precyzyjnych obowiązków pracodawców. Nowe przepisy mają wejść w życie od 2027 roku.
Zmiany są odpowiedzią na coraz częstsze fale upałów, które – jak pokazują ostatnie lata – przestają być wyjątkowym zjawiskiem pogodowym, a stają się stałym elementem polskiego lata.
Uważasz, że podczas upału łamane są Twoje prawa?
✔ Zgłoś problem przełożonemu lub służbom BHP
✔ Poproś o zapewnienie napojów lub innych środków ochrony
✔ Dokumentuj nieprawidłowości (np. zdjęcia, notatki)
✔ Skontaktuj się z organizacją związkową działającą w zakładzie pracy
✔ Złóż skargę do Państwowej Inspekcji Pracy
✔ Jeśli zagrożone jest zdrowie lub życie – możesz powstrzymać się od pracy, zachowując prawo do wynagrodzenia
